Οχυρό Λίσσε

Η ιστορία

Το 1935 και όταν άρχισε να διαφαίνεται έντονα ο κίνδυνος ενός νέου πολέμου συστάθηκε επιτροπή στις 2 Αυγούστου προκειμένου να υποβάλλει μελέτη οχυρωματικών έργων προκάλυψης σε αμυντικές επιχειρήσεις. Την υλοποίηση του μεγαλόπνοου αυτού σχεδίου ανέλαβε η Διοίκηση Φρουρίου Θεσσαλονίκης, που την εποχή εκείνη αποτελούσε μεγάλο σχηματισμό. Η επιτροπή είχε ως επικεφαλής τον Συνταγματάρχη του Μηχανικού Ιωάννη Στρίμπερ, ονομάστηκε Επιτροπή Μελετών Οχυρώσεων (ΕΜΟ) και ως έργο της είχε τον καθορισμό της προτιμητέας μορφής οχυρώσεων στη ζώνη προκαλύψεως, της γενικής γραμμής χάραξης των έργων, της απαιτούμενης δαπάνης και της οργάνωση των εργασιών. Σε αυτήν συμμετείχαν τοπογράφοι, γεωγράφοι, μηχανικοί, αρχιτέκτονες, με συμμετοχή και άλλων στρατιωτικών μονάδων, όπως Μηχανικού, αλλά και φορέων, όπως το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, πολλές βιομηχανίες Αθήνας και Πειραιά (εταιρίες του Γαβαλά, του Τριανταφυλλίδη κ.λπ.). Στρατιωτικοί και ιδιώτες, ήταν όλοι τους κορυφαίοι, την εποχή εκείνη. Τεράστιο ρόλο έπαιξε τo Μετσόβιο Πολυτεχνείο με κορυφαίο στη συνεισφορά του τον καθηγητή του οπλισμένου σκυροδέματος Περικλή Παρασκευόπουλο. Η Επιτροπή, υπό την πίεση του χρόνου, προχώρησε στην επιλογή των σημείων κατασκευής οχυρών και όλων των απαραίτητων άλλων έργων υποδομής και υπέβαλε σχετική έκθεση προτάσεων στο Υπουργείο Άμυνας. Μετά από αρκετές συσκέψεις αποφασίσθηκε η κατασκευή του έργου, η οποία ξεκινούσε οχυρωτικά από την Ανατολική Μακεδονία (όρος Μπέλες) μέχρι την Κομοτηνή καλύπτοντας τμηματικά μία ζώνη μήκους περίπου 300 χλμ., χωρίς να περιλαμβάνονται σ΄ αυτήν οι επεκτάσεις αντιαρματικών ζωνών και άλλων συμπληρωματικών οχυρώσεων που έφθαναν μέχρι τον ποταμό Έβρο. Κύριος σκοπός της κατασκευής της οχυρωματικής αυτής γραμμής δεν ήταν απλά η συνεχής παθητική άμυνα, αλλά η απόκρουση μιας αιφνίδιας εχθρικής προσβολής με παράλληλη εξασφάλιση προκάλυψης τμημάτων στρατού εκστρατείας. Η Επιτροπή Μελετών Οχυρώσεων μελέτησε τελικά την κατασκευή μόνο για τις ανάγκες προκάλυψης οι οποίες και ήταν:

1. Η άμεση απόκρουση οποιασδήποτε αιφνίδιας εχθρικής εισβολής.
2. Η εξασφάλιση των προϋποθέσεων για ταχεία και απρόσκοπτη επιστράτευση των παραμεθορίων πληθυσμών.
3. Η εξασφάλιση ταχείας συγκέντρωσης στρατού εκστρατείας στη παραμεθόριο περιοχή.
4. Η εξασφάλιση εκ μέρους των στρατευμάτων προκάλυψης μιας καθορισμένης γραμμής υπέρ του στρατού εκστρατείας.

Η επιτροπή κατέληξε στην κατασκευή περίκλειστων αμυντικών συγκροτημάτων και άλλων έργων που θα τα πλαισίωναν. Ακολουθήθηκε το μοντέλο οχύρωσης της γαλλικής γραμμής «Μαζινώ», καθώς ο γαλλικός στρατός του Μεσοπολέμου θεωρείτο ο πιο σύγχρονος της εποχής. Τη γαλλική αμυντική γραμμή επισκέφτηκαν επιτροπές Ελλήνων αξιωματικών, οι οποίοι υιοθέτησαν κάποια στοιχεία. Τα περισσότερα στοιχεία των ελληνικών αμυντικών έργων ήταν μοναδικά. Το έργο φαίνεται πως σχεδιάστηκε με προσωρινό αμυντικό και μόνο χαρακτήρα, προσφέροντας πολύτιμο χρόνο προπαρασκευής στις κύριες δυνάμεις εκστρατείας που θα αντιμετώπιζαν στη συνέχεια αποτελεσματικότερα τον εχθρό. Το 1936 τερματίστηκαν οι εργασίες της Επιτροπής ενώ δόθηκε εντολή για άμεση εκκίνηση των εργασιών κατασκευής για τα οχυρά Ρούπελ, Καρατάς, Μαλιάγκα, Περιθώρι, Λίσσε και Πυραμιδοειδές. Οι εργασίες άρχισαν στην Κερκίνη το 1936. Μέσα στην ίδια χρονιά την αρχηγία του ΓΕΣ ανέλαβε ο Αντιστράτηγος Αλέξανδρος Παπάγος, ο οποίος έκανε σημαντικές προσθήκες και τροποποιήσεις στον αρχικό σχεδιασμό. Το Μάιο του 1937 η ΚΕΟ εργαζόταν στην παραμεθόριο βορείως της Δράμας και στη μελέτη αντιαρματικής τοποθεσίας μεταξύ των Οχυρών Περιθώρι και Λίσσε. Τα έργα εκτελέστηκαν με τη διαδικασία της εργολαβίας από το 1936 έως το 1938. Για την επίβλεψή τους διετέθη ένας αξιωματικός Μηχανικού, ένας απόστρατος αξιωματικός ή πολιτικός μηχανικός και επιστάτες διαφόρων ειδικοτήτων, καθώς και οπλίτες με αξιωματικό για τη διασφάλιση της ασφάλειας.

Το Οχυρό Λίσσε

Ένα από τα Οχυρά, το Οχυρό Λίσσε, κατασκευάστηκε μέσα στο λόφο που υψώνεται στη πεδιάδα του Νευροκοπίου, και βρίσκεται στα ανατολικά του χωριού Οχυρό.
Οι οχυρώσεις του αποτελούνται από τέσσερις ομάδες στοών (Χελώνες) σε όλη την έκταση του λόφου, με υπόγειες στοές που ξεπερνούν τα 950 μέτρα συνολικά. Δύο από τα συμπλέγματα στοών επικοινωνούν με υπόγειες διαβάσεις, ενώ τα άλλα δύο αποτελούν αυτόνομες αμυντικές εγκαταστάσεις.

Το Οχυρό διέθετε πολυβολεία, εγκαταστάσεις για διαμονή και αποθήκευση, δεξαμενές νερού, ηλεκτρογεννήτριες, οπλισμό και θέσεις για στρατιωτικά οχήματα. Η δύναμη του Οχυρού Λίσσε αποτελούνταν από 12 αξιωματικούς και 457 οπλίτες.
Λόγω της απαραίτητης μυστικότητας και της ανάγκης για καμουφλάζ, οι εγκαταστάσεις του Οχυρού είναι δυσδιάκριτες από την εξωτερική πλευρά και η πρόσβαση σε αρκετές από τις εισόδους του είναι δύσκολη. Επισκέψιμη είναι μόνο μια Χελώνη.

Σήμερα

Με τα οχυρά ασχολήθηκαν πρώτοι οι Γερμανοί κατακτητές, οι οποίοι επί δύο χρόνια μελέτησαν τα έργα με ειδικά στρατιωτικά και τεχνικά κλιμάκια. Από αναφορές τους γνωρίζουμε ότι αξιοποίησαν την υποδειγματική στρατηγική και κατασκευαστική αρτιότητά τους.
Κατά τη διάρκεια της κατοχής οι Βούλγαροι προσπάθησαν να απενεργοποιήσουν τη Γραμμή Μεταξά ανατινάζοντας πολλά επιφανειακά έργα. Επίσης, επιχείρησαν να εκμεταλλευτούν τον πλούσιο σε χάλυβα οπλισμό του σκυροδέματος. Όμως, σύντομα διαπίστωσαν ότι το κόστος των εκρηκτικών ήταν πολλαπλάσιο του κέρδους από τον χάλυβα. Το γεγονός αυτό επαληθεύει τη διαπίστωση ότι η ποιότητα και η ποσότητα των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή αυτών των έργων ήταν εξαιρετική και υποδειγματική για εκείνη την εποχή.

Μετά την απελευθέρωση και τη λήξη του εμφυλίου πολέμου πολλά από τα έργα της Γραμμής Μεταξά παρέμειναν οχυρωματικές εγκαταστάσεις περιφρούρησης των βορείων συνόρων της χώρας.
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970 ο Ελληνικός Στρατός σε συνεργασία με το ΝΑΤΟ, αναμόρφωσε τα έργα της Γραμμής Μεταξά, ώστε να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες μορφές πολέμου, με επεμβάσεις και προσαρμογές για τη χρήση σύγχρονων όπλων. Τα υπόγεια έργα θα αποτελούσαν και ασφαλείς χώρους επιχειρήσεων σε περίπτωση διεξαγωγής πυρηνικού ή χημικού πολέμου. Η ύπαρξη τους στα σύνορα του Δυτικού και Ανατολικού Κόσμου συνέβαλε στην θωράκιση της χώρας στον τότε επικείμενο κίνδυνο από βορρά, στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου.

Με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και την συμφιλίωση των χωρών της Βαλκανικής σε ένα νέο κλίμα Διεθνών Σχέσεων και συνεργασίας, τα έργα της Γραμμής Μεταξά σιγά – σιγά έχασαν τον προηγούμενο ρόλο τους. Έκτοτε παραμένουν σημεία μνήμης και θαυμασμού ενός ηρωικού και επώδυνου κομματιού της ελληνικής ιστορίας. Το έργο του Μουσείου- Πάρκου Λίσσε επιχειρεί να αναδείξει και να ζωντανέψει τα γεγονότα εκείνης της περιόδου, όχι με μία πολεμοχαρή ή εθνικιστική διάθεση. Στόχος είναι η επίσκεψη να αποτελέσει μια δραστηριότητα βιωματικής περισυλλογής και ανάκλησης της ιστορικής μνήμης, αλλά και μιας πρωτότυπης δημιουργικής ψυχαγωγίας.

Το χωριό Οχυρό

Το Οχυρό είναι χωριό με 510 κατοίκους περίπου. Βρίσκεται σε απόσταση 40 περίπου χιλιομέτρων βορειοδυτικά της Δράμας. Αποτελεί δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Κάτω Νευροκοπίου. Παλιά ονομαζόταν Λίσσα η Λύσε. Στο χωριό λειτουργεί Δημοτικό Σχολείο και επίσης λαογραφικό και στρατιωτικό Μουσείο, το οποίο ιδρύθηκε με ιδιωτική πρωτοβουλία και συντηρείται από τους ίδιους τους κατοίκους.

Την ονομασία Οχυρό την έλαβε το 1936 όταν άρχισαν τα οχυρωματικά έργα της λεγόμενης γραμμής Μεταξά. Το οχυρό που κατασκευάστηκε στον παρακείμενο του χωριού λόφο, ονομάστηκε Λίσσε από την παλιά ονομασία του χωριού και το χωριό, Οχυρό. Έγινε δηλαδή ανταλλαγή ονομάτων.

Η βασική ασχολία των κατοίκων μέχρι και την δεκαετία του ’60 ήταν η καλλιέργεια καπνού.
Καλαμπόκι, σιτάρι, φασόλια, ρεβίθια και πατάτες καλλιεργούνταν μόνο για κάλυψη οικογενειακών αναγκών. Σχεδόν όλες οι οικογένειες είχαν και έναν «μπαξέ» για την παραγωγή των κηπευτικών τους. Μερικοί ασχολούνταν με την κτηνοτροφία διατηρώντας κοπάδια με πρόβατα και κατσίκια.
Η δύσκολη αγροτική ζωή ανάγκασε πολλούς σε εσωτερική μετανάστευση προς Θεσσαλονίκη και Αθήνα για να ολοκληρωθεί η ερήμωση του χωριού τη δεκαετία του ’60 με την μετανάστευση στην Γερμανία.
Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει. Δύο είναι οι βασικές καλλιέργειες, της πατάτας και του καλαμποκιού. Η πατάτα διοχετεύεται στην εγχώρια αγορά και το καλαμπόκι γίνεται τροφή για την παραγωγή γάλακτος. Η τεχνητή λίμνη που δημιουργήθηκε στα Λευκόγεια και αρδεύει όλο τον κάμπο Νευροκοπίου, έχει συμβάλει σημαντικά στην αύξηση της γεωργικής παραγωγής και κατ’ επέκταση και της κτηνοτροφικής. Στο χωριό υπάρχουν οργανωμένες και μη κτηνοτροφικές μονάδες που παράγουν πρόβειο και αγελαδινό γάλα.
Για τη διαμονή σας θα βρείτε ξενοδοχεία και δωμάτια όλων των κατηγοριών στο Νευροκόπι και στα τοπικά διαμερίσματα του Γρανίτη, Βώλακα και των Ποταμών.
Μπορείτε να δοκιμάσετε την τοπική κουζίνα στις δύο ταβέρνες που διαθέτει το χωριό Οχυρό : «Λύσσα για Ούζα» & «Πόλις».

Μουσείο Πάρκο Λίσσε

Το εκθεσιακό πρόγραμμα έχει τέσσερα βασικά χαρακτηριστικά: Το ίδιο το οχυρό, τουλάχιστον στο επισκέψιμο τμήμα που λέγεται «Χελώνη». Υλικά αντικείμενα εποχής. Αναπαραγωγές και κατασκευές. Ψηφιακές εφαρμογές.

Η Υποδοχή
Στην υποδοχή μπορείτε να κάνετε εγγραφή για το παιχνίδι «Follow the Fox», να παραλάβετε και να παραδώσετε το σάκο της συμμετοχής σας, να δώσετε το απαραίτητο test γνώσεων και να επισκεφθείτε το πωλητήριο του Μουσείου Πάρκου Λίσσε.

Στον ίδιο χώρο υπάρχουν και τέσσερα εκθεσιακά σημεία.

Η παρουσίαση του Οχυρού Λίσσε
Το έκθεμα αυτό είναι μία διαδραστική ψηφιακή εφαρμογή στην οποία, χειριζόμενοι μενού σε οθόνη αφής, μπορείτε να επιλέξετε θέματα προβολής σε μεγάλη κατακόρυφη επιφάνεια. Τα θέματα αυτά σας παρουσιάζουν το Οχυρό Λίσσε με σχέδια και φωτογραφίες.

Επισκόπηση της Μάχης
Σε μία μεγάλων διαστάσεων οθόνη μπορείτε να παρακολουθήσετε ζωντανά στιγμιότυπα από τη δράση που συμβαίνει μέσα στη Χελώνη, από τις κάμερες σε αυτήν. Άτομα που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να επισκεφτούν την Χελώνη, στο σημείο αυτό θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν στιγμιότυπα της δράσης.

Η Γραμμή Μεταξά
Πρόκειται για πανό μεγάλων διαστάσεων στο οποίο παρουσιάζεται το έργο ολόκληρης της Γραμμής Μεταξά, με χάρτη και εποπτικό υλικό.

Εορτασμοί και Μνήμη της Μάχης
Σε ένα άλλο μεγάλων διαστάσεων πανό παρουσιάζονται φωτογραφίες και στιγμιότυπα από εορτασμούς της επετείου της Μάχης των Οχυρών, η οποία θεσμικά πραγματοποιείται κάθε χρόνο κατά το πλησιέστερο στις 6 Απριλίου Σαββατοκύριακο.

Η Χελώνη
Εκθεσιακοί χώροι
Οι χώροι της Χελώνης, που θεωρούνται κατεξοχήν εκθεσιακοί, είναι:
• Tο δωμάτιο Διοκητού και υπασπιστή (E3).
• Tο δωμάτιο χαρτών και επικοινωνιών (Ε4).
• Oι χώροι ψηφιακών εκθεμάτων (Β4 και Β5).
• O χώρος επισκόπησης της μάχης (C1).
• Tο πυροβολείο 1 (F2).
• H δεξαμενή νερού (E2).

Χώρους έκθεσης και δραστηριοτήτων αποτελούν:

  • O χώρος ενδιαίτησης (B2).
    • Tο ιατρείο (πρώτες βοήθειες, C4).
    • H αποθήκη πυρομαχικών (C5).

Χώροι δραστηριοτήτων είναι:

  • Τα δωμάτια των video game Ε5 και E6.
    • Ο χώρος των κερματοδεκτών Β6.
    • Οι Σταθμοί Προσομοίωσης Βολών Η2, G5 και D2.

Ψηφιακά εκθέματα

Οι ψηφιακές εκθεσιακές ενότητες είναι οι παρακάτω:

  1. Τοπίο, μορφολογία και γεωγραφία του οροπεδίου Νευροκοπίου. Video installation.
    2. Οι πρωταγωνιστές. Video installation.
    3. Ιστορική φωτογραφία. Video installation.
    4. Τα όπλα της συμπλοκής. Interactive installation.
    5. Το χρονικό της Μάχης. Video installation.
    6. Η οργάνωση του οχυρού και 24 ώρες σε ένα οχυρό, εν καιρώ ειρήνης ή πολέμου. Video installation.
    7. «Πόλεμος και Ειρήνη». Διαδραστικό πανό.
    8. Κέντρο Επισκόπησης της Δράσης (χώρος C1). Interactive installation.

Μνημείο

Το Μουσείο Οχυρού Λίσσε είναι κύρια ένα μνημειακό κτίσμα, πρόσφατης κατασκευής, στους πρόποδες του υψώματος 771, κοντά στο δρόμο προς το χωριό Οχυρό.

Η κατασκευή διαρθρώνεται σε τρία επίπεδα.
Το πρώτο, το επίπεδο στάθμευσης των αυτοκινήτων, περιλαμβάνει μία μικρή έκθεση που αναβαθμίστηκε στο πλαίσιο του έργου. Τα υλικά εκθέματα που υπήρχαν σε αυτή μεταφέρθηκαν μέσα στο Οχυρό και στον χώρο φιλοξενείται μία νέα έκθεση για την Αμυντική Γραμμή Μεταξά και το Οχυρό Λίσσε.
Η νέα έκθεση περιλαμβάνει: Το έκθεμα για την Αμυντική Γραμμή Μεταξά, το έκθεμα για την επέτειο της 6ης Απριλίου (banners), τρισδιάστατη, διαδραστική παρουσίαση του Οχυρού Λίσσε, ενώ προσφέρεται και η δυνατότητα επισκόπησης της δράσης μέσα στο Οχυρό σε όσους επισκέπτες δεν μπορούν ή δεν έχουν τον χρόνο να επισκεφθούν το Οχυρό και να ζήσουν την εμπειρία μέσα σε αυτό.

Το δεύτερο επίπεδο αποτελείται από ταράτσες, στις οποίες οδηγείται ο επισκέπτης από μνημειακές κλίμακες. Στο μέσον αυτού του επιπέδου υπάρχει μικρό παρεκκλήσι, όπου ψάλλεται επιμνημόσυνη δέηση κατά τις ετήσιες εορτές της Μάχης των Οχυρών, στις 6 Απριλίου.

Το τρίτο επίπεδο αποτελεί το Ηρώο όπου κατατίθενται στεφάνια κατά τους εορτασμούς αυτούς.

Η ασφάλεια στο Οχυρό

Tο κλίμα στο Νευροκόπι

Κατά τους χειμερινούς μήνες, όπως ίσως είναι γνωστό, οι θερμοκρασίες στο οροπέδιο σημειώνουν ρεκόρ, αφού συχνά τα δελτία καιρού αναφέρουν την περιοχή ως εκείνη με τις χαμηλότερες θερμοκρασίες στη χώρα. Επίσης, χαρακτηριστικό του κλίματος είναι η χαμηλή νέφωση και η ομίχλη, κυρίως τις πρωινές ώρες, με αποτέλεσμα πολλές φορές να εμποδίζουν έως και το μεσημέρι την εμφάνιση του ήλιου. Το χιόνι είναι συχνό φαινόμενο, ιδίως στα υψηλότερα πεδία. Η οδήγηση, ιδίως τις πρωινές ώρες μπορεί να αντιμετωπίσει δυσκολίες από πάγο στους δρόμους.

Η Άνοιξη, που πρακτικά αρχίζει στα τέλη Απριλίου, είναι ευχάριστη αφού οι γύρω λόφοι και τα βουνά είναι καλυμμένα από μεικτά δάση που ανανεώνουν το φύλλωμά τους, νερά τρέχουν παντού και οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν. Συχνά τις πρωινές ώρες η υγρασία είναι σε υψηλά επίπεδα και η ορατότητα είναι μειωμένη λόγω της πυκνής ομίχλης. Συχνές είναι οι μπόρες και το ψιλόβροχο.

Το Καλοκαίρι είναι ζεστό και υγρό, αλλά ευχάριστο. Υπάρχει πολύ πράσινο με σκιερές και δροσερές εναλλαγές. Οι ομίχλες αραιώνουν αλλά δεν εγκαταλείπουν τον τόπο. Τα νερά αποστραγγίζονται και ο κάμπος προσφέρεται για φανταστικές ποδηλατικές διαδρομές ή πεζοπορία, κυρίως στις “όχθες” του οροπεδίου.

Το Φθινόπωρο είναι μία από τις ομορφότερες περιόδους. Τα δάση «βάφονται» σε διάφορους χρωματισμούς του κίτρινου, πορτοκαλί και κόκκινου, ο καιρός είναι ιδανικός για περιπάτους και trecking, ενώ το φως που λούζει τον κάμπο γίνεται πιο μαλακό δημιουργώντας μια φυσική ζωγραφική πανδαισία.

Με λίγα λόγια, η περιοχή είναι ένας άγνωστος στους πολλούς παράδεισος με φυσικές ομορφιές που σε λίγα σημεία της χώρας μπορείτε να βρείτε.

Ανεβαίνοντας προς στην είσοδο του Οχυρού

Κατά την ανάβασή σας από το Μουσείο προς την επισκέψιμη Χελώνη θα θέλαμε να σας επισημάνουμε μερικά θέματα που αφορούν στην ασφάλειά σας, στη διατήρηση του Μνημείου, καθώς και στη διασφάλιση μιας ευχάριστης και διασκεδαστικής επίσκεψης.

Ο κάθε επισκέπτης, με δεδομένες και τις καιρικές συνθήκες της εποχής που επισκέπτεται το Θεματικό Πάρκο θα πρέπει να φροντίσει να φοράει τα κατάλληλα ρούχα.

Στους καλοκαιρινούς μήνες η θερμοκρασία κυμαίνεται από 30-40°C , επομένως χρειάζονται ελαφρά ρούχα, καπέλο, γυαλιά ηλίου, αντηλιακή κρέμα και προστασία από τα κουνούπια (για τους πιο ευαίσθητους).
Τα γυαλιά ηλίου είναι καλό να τα βγάζετε πριν την είσοδό σας στη Χελώνη έτσι ώστε τα μάτια να συνηθίσουν στο φως της στοάς.
Επίσης θα πρέπει να φροντίσετε να έχετε μαζί σας ένα μπουκαλάκι με νερό.

Στην επίσκεψή σας μέσα στο χώρο της Χελώνης κατά την θερινή περίοδο θα χρειαστεί να φορέσετε κάτι ελαφρύ λόγω της διαφοράς θερμοκρασίας από τον εξωτερικό χώρο. Η θερμοκρασία μέσα στη στοά είναι σχεδόν σταθερή, γύρω στους 20°C. Κατά την χειμερινή περίοδο θα χρειαστεί να αφαιρέσετε ρούχα για τον ίδιο λόγο.

Τους φθινοπωρινούς μήνες η θερμοκρασία κυμαίνεται από 10-20 οC είναι γύρω και κάτω από το μηδέν (-0°C). Επομένως ετοιμαστείτε κατάλληλα ενδυματολογικά.

Η ανάβαση απαιτεί παπούτσια αθλητικά ή πεζοπορίας, ανάλαφρα με καλή πρόσφυση (αντιολισθητικά). Κατά την ανάβαση είναι σημαντικό να μη κουβαλάτε περιττά πράγματα και ενδείκνυται να έχετε σακίδιο πλάτης έτσι ώστε να έχετε τα χέρια σας ελεύθερα.
Το μονοπάτι ανάβασης, μήκους περ. 300 μ., έχει δημιουργηθεί με γνώμονα τη διατήρηση στο ακέραιο του φυσικού τοπίου. Ως εκ τούτου έχει αρκετές ανώμαλες, βραχώδεις επιφάνειες και σημεία που απαιτούν προσοχή & συγκέντρωση. Καλό είναι να ακολουθείτε την κανονική πορεία του μονοπατιού.
Λόγω της μεγάλης υψομετρικής διαφοράς του Μουσείου με την Χελώνη, η ανάβαση είναι κουραστική και προτείνονται τουλάχιστον τρείς στάσεις για ξεκούραση, καθώς και για απόλαυση/φωτογράφιση της όμορφης κοιλάδας του Νευροκοπίου που απλώνεται μπροστά σας.

Το κάπνισμα απαγορεύεται καθ’όλη την διάρκεια της ανάβασης όπως και η ρίψη απορριμμάτων. Υπάρχουν ειδικοί κάδοι στην αρχή και το τέλος της ανάβασής σας όπου μπορείτε να αποθέσετε τα απορρίμματά σας. Μην ντραπείτε να μαζέψετε τα σκουπίδια κάποιου άλλου, λιγότερο ευαίσθητου από εσάς.
Στην ανάβασή σας μπορείτε να έχετε την συντροφιά του κατοικίδιου σας με την προϋπόθεση ότι θα δεχτείτε να το αποχωριστείτε κατά τη διάρκεια της επίσκεψής σας μέσα στη Χελώνη.
Το κινητό σας τηλέφωνο μπορεί να σας συντροφεύει μέχρι την είσοδό σας στη Χελώνη αλλά μέσα στη στοά το σήμα διακόπτεται ανεξάρτητα από την εταιρεία κινητής τηλεφωνίας.

Η κατάβαση στην Χελώνη

Μετά την κατάβασή σας στην είσοδο της στοάς, μείνετε για λίγο εκεί ώστε να προσαρμοστεί η όρασή σας στο λιγότερο φως της.

Σας περιμένει μία απότομη κατάβαση περίπου 13 μέτρων (3,5 ορόφους ενός σημερινού κτιρίου) σε ένα κλιμακοστάσιο με 64 σκαλοπάτια. Το κλιμακοστάσιο αυτό, όπως  και όλοι οι διάδρομοι της στοάς, είναι στενό και πρέπει να κατεβαίνετε ένας-ένας, κρατώντας απόσταση τουλάχιστον τριών σκαλοπατιών ο ένας από τον άλλον. Αν κατά την άνοδο ή κάθοδό σας συναντήσετε κάποιον επισκέπτη που έχει την αντίθετη κατεύθυνση, σταματήστε και δώστε του προτεραιότητα. Αν συνοδεύετε ανήλικους, να είστε πολύ προσεκτικοί για γλιστρήματα ή παραπατήματα γιατί τα σκαλοπάτια είναι στενά. Μην ξεχνάτε ποτέ ότι βρίσκεστε σε έναν στρατιωτικό χώρο με ειδικές απαιτήσεις προσοχής και συγκέντρωσης. Το έργο αυτό, αν και τεχνολογικά άρτιο για την εποχή κατασκευής του, παραμένει ένα οχυρωματικό έργο.

Καλό είναι να κρατάτε το κάγκελο κατά την κατάβασή σας. Αν είστε μέρος μιας ομάδας που θα κατεβείτε στη στοά, δώστε προτεραιότητα στους νεότερους και ικανότερους ώστε να έχετε μεγαλύτερο χρόνο να κατεβείτε ή να ανεβείτε, χωρίς να αγχωθείτε ότι εμποδίζετε τους επόμενους. Μη διστάσετε να κάνετε στάσεις. Καλό είναι να μη βιάζεστε ώστε να έχετε το χρόνο να παρατηρήσετε τις λεπτομέρειες της κατασκευής.

Όταν φτάσετε στο κάτω μέρος του κλιμακοστασίου θα συναντήσετε έναν κάθετο μακρύ και στενό διάδρομο (Β1) από τον οποίο μπορεί να να αρχίσετε την περιήγησή σας.

Οι τομείς της Χελώνης

Καταρχάς, η στοά που επισκέπτεσθε είναι μία από τις πέντε του Οχυρού Λίσσε. Δεν είναι ούτε η μεγαλύτερη, ούτε η σημαντικότερη, αλλά είναι η ευκολότερα προσβάσιμη και… οικονομικότερη στην αποκατάστασή της. Ο λόφος 771, όπως τον ονομάζουν οι στρατιωτικοί και οι τοπογράφοι, μέσα στον οποίον σκάφτηκαν οι στοές, έχει το σχήμα μιας χελώνας. Επειδή η στοά που επισκέπτεσθε βρίσκεται στο «κεφάλι» αυτής της χελώνας, πήρε το διακριτικό όνομα «Χελώνη». Μην φανταστείτε ότι όλες οι στοές ονομάζονται χελώνες!

Οι χώροι ανασκάφτηκαν με ανατινάξεις και με εργαλεία χεριού. Έτσι έχουν διαφοροποιήσεις τόσο στο πλάτος όσο και στο ύψος. Πρέπει να φοράτε πάντα το κράνος σας και να προσέχετε τις διαφοροποιήσεις του ύψους, κυρίως στα σημεία που ενώνεται ο ένας χώρος με τον άλλον. Μην αψηφήσετε αυτήν τη υπόδειξή μας γιατί θα το μετανιώσετε. Έχουμε πολύ «πείρα» στο σημείο αυτό.

Όλοι οι χώροι της Χελώνης βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο, εκτός από τα σημεία όπου η στοά συναντά τις πλαγιές του βουνού και δημιουργείται επαφή με τον εξωτερικό χώρο. Τα σημεία αυτά είναι τα πυροβολεία ή πολυβολεία. Ανάλογα με τη θέση που αυτά επιλέχθηκαν με στρατηγικά κριτήρια, το επίπεδο στο οποίο βρίσκονται διαφέρει. Έτσι, για να φτάσει κανείς σε αυτά θα πρέπει να ανέβει μερικά σκαλοπάτια, σε κάποια σημεία είναι περίπου 5-6 και σε άλλα περίπου 40.

Για διάφορους λόγους λειτουργίας, ασφάλειας και ενδοσυνεννόησης, έχουν δοθεί ονόματα στους χώρους της Χελώνης. Στο παρακάτω διάγραμμα θα βρείτε αυτά το ονόματα.
Οι επισκέπτες ρόλου υποτίθεται ότι γνωρίζουν απ’ έξω το διάγραμμα αυτό!

Η στοά χωρίζεται σε 10 τομείς, και ο κάθε τομέας σε τμήματα. Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τους χώρους:
Διακριτική σήμανση στους χώρους της στοάς σηματοδοτεί τους χώρους/τομείς.

Τι είναι η προσομοίωση

Η προσομοίωση της Μάχης των Οχυρών είναι μία προγραμματισμένη διαδικασία στην οποία συμμετέχουν οι Επισκέπτες Ρόλου.

Το σενάριο της προσομοίωσης, αξιοποιώντας ως πραγματολογική βάση τα πραγματικά γεγονότα της 6ης Απριλίου 1941, αποτελείται από μία σειρά εντολών που καταλήγουν στην παράδοση του Οχυρού στους Γερμανούς εισβολείς.

Για να μην είναι ίδιο το σενάριο, αλλά και για να προσαρμόζεται στις διαφορετικές εποχές του έτους, στο πλήθος των Επισκεπτών Ρόλου της κάθε προσομοίωσης και σε άλλα χαρακτηριστικά του κοινού, το Βασικό Σενάριο της προσομοίωσης τροποποιείται από συγκεκριμένες παραμέτρους (πλήθος και χαρακτηριστικά εκάστοτε Επισκεπτών Ρόλου, ημερολογιακή περίοδος προσομοίωσης και μετεωρολογικές συνθήκες, βαθμός δυσκολίας, περιορισμοί σε εφόδια κλπ) για να προκύψει το Ενεργό Σενάριο της προσομοίωσης που λειτουργεί την κάθε φορά εκτέλεσης της προσομοίωσης.

Παιχνίδι προσομοίωσης

To παιχνίδι Follow the Fox είναι ένα ομαδικό πρόγραμμα προσομοίωσης της μάχης που έγινε στις 6-9 Απριλίου 1941.
Το σενάριο του προγράμματος βασίζεται στα πραγματικά γεγονότα.
Οι επισκέπτες του Μουσείου/Πάρκου που επιθυμούν να λάβουν μέρος πρέπει να είναι πάνω από 18 ετών (εκτός αν συνοδεύονται) και πρέπει περάσει ένα μικρό τεστ γνώσεων (on-line ή στην υποδοχή του Μουσείου/Πάρκου).

O επισκέπτης μπορεί να κάνει εγγραφή, να επιλέξει το πρόγραμμα προσομοίωσης για την ημέρα που επιθυμεί, να επιλέξει ρόλο και να κάνει κράτηση. Για την συμμετοχή του πρέπει να βρίσκεται στο Πάρκο 30 λεπτά πριν την έναρξη του προγράμματος, ώστε να κάνει check-in και να προμηθευτεί τον σάκο του!

Οι διαθέσιμοι ρόλοι είναι 10. Σε μία 24ωρη προσομοίωση μπορούν να συμμετάσχουν από 10-20 παίκτες. Το παιχνίδι χωρίζει τους συμμετέχοντες σε δύο εναλλασσόμενες τετράωρες βάρδιες.
O χρόνος της προσομοίωσης κυλάει σε τριπλάσια ταχύτητα του πραγματικού. Έτσι μία ώρα πραγματικού χρόνου είναι 3 ώρες γεγονότα, και ένα 24ωρο είναι τρεις ημέρες!
Ειδικά ρολόγια σας δείχνουν την ώρα. Η δράση του παιχνιδιού παρακολουθείται από κάμερες μέσα στο Οχυρό από τις οποίες βγαίνει στο διαδίκτυο live ρεπορτάζ.

Επισκέπτες που δεν παίζουν στο παιχνίδι μπορούν να επισκέπτονται το Οχυρό τις ώρες που κανονικά αυτό είναι ανοικτό.
Υπάρχουν κανόνες ασφαλείας, συμπεριφοράς και διανομής καθηκόντων για τα οποία ο επισκέπτης πρέπει να είναι ενήμερος.
Οι επισκέπτες ρόλου όταν παίζουν θα χρησιμοποιούν ρούχα, συσκευές και υλικό που θα τους παραδοθεί στο check-in.
Στο τέλος του παιχνιδιού, τα υλικά αυτά επιστρέφονται. Μπορείτε να ενημερωθείτε σχετικά στην ιστοσελίδα μας.

Χιλιομετρικές αποστάσεις από Μουσείο/Πάρκο Λίσσε:
– Θεσσαλονίκη 135 km
– Καβάλα 80 km
– Δράμα 38 km
– Σέρρες 50 km (μέσω επαρχιακού δικτύου) ή 90 km (μέσω εθνικού δικτύου)
– Αθήνα 638 km
– Ξάνθη 138 km
– Αλεξανδούπολη 226 km
– Κομοτηνή 180 km
– Κρατικός Αερολιμένας Καβάλας «Μέγας Αλέξανδρος» – Χρυσούπολη 110 km
– Bansko, Bulgaria 80 km
– Gotse Delchev, Bulgaria 35 km
– Pirin, Bulgaria 95 km
– Sofia, Bulgaria 235 km

Πηγή: http://ochiro.eu/

Δείτε επίσης