Υδρόμυλοι

Οι αλευρόμυλοι της Δράμας, μέχρι την απελευθέρωση της πόλης από τον τουρκικό ζυγό ανήκαν σε Τούρκους και εξυπηρετούσαν τους κατοίκους της και εκείνους των γειτονικών χωριών. Οι αλευρόμυλοι κινούνταν με νερό, γι’ αυτό και ονομάζονταν νερόμυλοι ή υδρόμυλοι. Άλεθαν όλα τα είδη των δημητριακών, δηλαδή σιτάρι, καλαμπόκι, σίκαλη, και μερικοί από αυτούς διέθεταν και πέτρα για την άλεση σησαμιού και την παραγωγή σαμόλαδου. Για την άλεση αυτών των δημητριακών χρησιμοποιούσαν ζευγάρια από οριζόντιες κυκλικές πέτρες, τη μια πάνω στην άλλη, τις γνωστές μυλόπετρες, και κόσκινα, τα λεγόμενα μπουράτα. Τα προϊόντα που παράγονταν κατά την άλεση ήταν το αλεύρι και τα πίτυρα. Τα αλεύρι, ανάλογα με την άλεση που γινόταν, διακρίνονταν σε ντούζικο, όταν περιείχε όλο το πίτυρο του σταριού, σε ημίλευκο, όταν περιείχε λίγη ή περισσότερη ποσότητα πιτύρων και σε λευκό, όταν δεν περιείχε καθόλου πίτυρο.

Μετά το 1922 και την ανταλλαγή των πληθυσμών πολλοί από τους υδρόμυλους περιήλθαν στην Δ.Α.Π. από την οποία τους αγόρασαν διάφοροι Έλληνες, ενώ άλλοι αγοράστηκαν απ’ ευθείας από τους Τούρκους ιδιοκτήτες. Ήταν κτισμένοι συνήθως κοντά σε τρεχούμενα νερά, και επειδή η Δράμα με τις πολλές πηγές είχε αφθονία τέτοιων νερών, λειτούργησαν αρκετοί υδρόμυλοι. Τα κτίρια των αλευρόμυλων ήταν μικρά σε όγκο και εκτός από το κεντρικό κτίριο όπου βρίσκονταν τα μηχανήματα και ένα μικρό γραφείο, υπήρχαν ακόμη οι αποθήκες του μύλου, οι στάβλοι και οι άλλοι βοηθητικοί χώροι. Για αλεστικό δικαίωμα ο μυλωνάς κρατούσε ένα ποσοστό από το αλεύρι, γιατί οι περισσότεροι προτιμούσαν αυτόν τον τρόπο της πληρωμής από το να του δώσουν χρήματα. Προπολεμικά οι αλευρόμυλοι έδιναν δουλειά σε πολλούς Δραμινούς που δούλευαν εκεί σαν μυλωνάδες, σαν απλοί εργάτες. Τότε όμως άρχισε να γίνεται και εισαγωγή αλεύρων από τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, τη Γαλλία, την Ιταλία κλπ.. Οι Δραμινοί εκείνη την εποχή είχαν μεγάλη ευημερία λόγω της μεγάλης αξίας του καπνού και αγόραζαν τα ξένα άλευρα που τα προτιμούσαν παρόλο που ήταν ακριβότερα γιατί ήταν καλύτερα σε ποιότητα, με συνέπεια να λιγοστέψει η δουλειά των μύλων.

Το 1932 ο Βενιζέλος απαγόρευσε τις απεριόριστες εισαγωγές αλεύρων για να τονωθεί η εγχώρια αλευροβιομηχανία και να ελαττωθεί η ανεργία στον κλάδο αυτό. Έτσι, επειδή τα ελληνικά σιτάρια δεν επαρκούσαν να καλύψουν τις ανάγκες της χώρας, άρχισαν να φέρουν σιτάρια ακόμη και από την Αμερική, που τα άλεθαν στους μύλους. Σήμερα υπάρχουν στη Δράμα μόνο τρεις υδρόμυλοι, οι οποίοι βρίσκονται στην περιοχή των Πηγών της Αγίας Βαρβάρας. Στα νότια υπώρεια της παλιάς πόλης σχηματίστηκαν οι φυσικές και τεχνητές λεκάνες που συγκεντρώνουν τα νερά των πηγών της Αγίας Βαρβάρας. Στο νότιο όριο της λεκάνης μετά τον υδροβιότοπο που σχηματίζεται ενδιάμεσα, βρίσκεται το συγκρότημα των τριών νερόμυλων. Ανατολικά ο μύλος του Παντούλη, απέναντί του ο μύλος του Δημηρόπουλου και τελευταίος δυτικότερα ο μύλος του Ζώνκε.

Και οι τρεις ανήκουν τυπολογικά στους οριζόντιους νερόμυλους, από την οριζόντια θέση της φτερωτής και έχουν την ίδια τριπλή εσωτερική διαίρεση:
α) ένα χώρο άλεσης πάνω από τον υπόγειο μηχανισμό κίνησης,
β) ένα χώρο αποθήκευσης σε άμεση επικοινωνία με τον πρώτο και
γ) την κατοικία του μυλωνά, που επικοινωνεί με τους άλλους δύο χώρους, αλλά χωρίζεται με τοιχοποιίες.

ΠΟΥ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙΣ

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ

Υδρόμυλος Ζώνκε

Βρίσκεται στην οδό Πατριάρχου Διονυσίου 8, στις Πηγές της Αγίας Βαρβάρας. Ο μύλος ανήκε αρχικά στους Μουσουλμάνους Νουχ Μπέη και Παρμαξίζ Χασάν.

Υδρόμυλος Δημηρόπουλου

Βρίσκεται στην οδό Αγίας Βαρβάρας 14 και είναι ιστορικό διατηρητέο μνημείο με την παρακείμενη τοξωτή γέφυρα και το μηχανολογικό του εξοπλισμό. Ο υδρόμυλος χτίστηκε πριν από το 1820 από Τούρκο ιδιοκτήτη.

Υδρόμυλος Παντούλη

Ο υδρόμυλος βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο της περιοχής των Πηγών της Αγίας Βαρβάρας και αξιοποιεί για την κίνησή του τον υδραύλακα των Δημοσίων Λουτρών. Κρίθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού ιστορικό διατηρητέο μνημείο με τα βοηθητικά προσκτίσματα και το μηχανολογικό εξοπλισμό.

Δείτε επίσης